Tahukah anda? Walaupun anda telah mendaftar aset dan memiliki sijil pendaftaran serta menggunakannya dalam operasi perniagaan, LHDN masih boleh menolak permohonan anda untuk menuntut Elaun Modal (Capital Allowance) sepenuhnya sekiranya bayaran penuh belum dibuat. Lebih membimbangkan, kesilapan teknikal sebegini boleh mengakibatkan tambahan cukai dan penalti mencecah jutaan ringgit.
Ini bukan cerita rekaan, tetapi satu kes sebenar yang berlaku kepada seorang usahawan Malaysia. Ia melibatkan isu hak milik dalam pembelian kapal secara ansuran, tuntutan elaun susut nilai, dan persoalan sama ada syarikat itu benar-benar pemilik sah dari segi cukai. Ia merupakan satu pengajaran penting kepada semua pemilik perniagaan dalam mengurus aset dan tanggungjawab cukai mereka.
Apa Kata Undang-undang? Elaun Modal Bukan Hak Otomatik
Di Malaysia, Jadual Ketiga, Perenggan 10 dan 15 Akta Cukai Pendapatan 1967 menyatakan bahawa syarikat hanya layak menuntut elaun modal sekiranya memenuhi empat syarat utama:
Aset tersebut adalah aset layak;
Syarikat adalah pemilik sah kepada aset tersebut;
Aset digunakan dalam operasi menjana pendapatan;
Perbelanjaan telah benar-benar dibayar dalam tempoh asas tahun taksiran.
Ini bermakna walaupun anda telah menggunakan aset tersebut, jika anda membelinya secara ansuran dan belum membayar sepenuhnya, anda hanya boleh menuntut elaun berdasarkan amaun yang telah dibayar, bukan keseluruhan nilai pembelian.
Jika anda langgar syarat ini, LHDN boleh mengenakan penalti di bawah Seksyen 113(2) kerana membuat pengisytiharan yang tidak tepat atau cuai.
Semuanya Bermula Dengan Satu Kontrak Pembelian Kapal
Pada pertengahan 2016, sebuah syarikat logistik maritim menandatangani perjanjian dengan syarikat pembinaan kapal luar negara untuk membeli sebuah kapal secara ansuran. Pada 2017, mereka menambah lima lagi kapal dengan struktur bayaran sama. Walaupun pembayaran belum selesai, syarikat telah menerima sijil pendaftaran dan mula mengoperasikan kapal-kapal tersebut. Maka, mereka menuntut elaun modal penuh bagi nilai kapal dalam penyata cukai tahun 2016 dan 2017.
“Kami dah daftar kapal dan mula operasi. Jadi kami rasa kami dah boleh tuntut sepenuhnya,” kata Pengurus Besar syarikat, Encik Tan.
Masalah Timbul Selepas Audit Cukai
Pada tahun 2021, LHDN melakukan audit dan mendapati syarikat menuntut elaun modal 100% walaupun belum menjelaskan bayaran penuh pembelian kapal. LHDN menganggap ini melanggar peruntukan Jadual Ketiga.
Notis cukai tambahan pun dikeluarkan, termasuk penalti di bawah Seksyen 113(2).
“Kami anggap ini kesilapan teknikal,” kata Ketua Kewangan, Cik Lee. “Tiada niat untuk elak cukai. Semua kapal digunakan dalam operasi sebenar dan laporan kami telus.”
Tetapi menurut perunding cukai luar, “Walaupun anda ada sijil pendaftaran, jika kontrak menyebut anda tak boleh lupuskan kapal tanpa izin penjual sebelum bayaran penuh dibuat, anda bukan pemilik sah dari sudut undang-undang cukai.”
Isu Utama: Bagaimana Menentukan Pemilikan Sah?
Di Mahkamah Khas Cukai (SCIT), peguam syarikat berhujah:
“Kami telah mendaftar kapal, dan kapal telah digunakan dalam perniagaan. Ini bukti pemilikan dan penggunaan.”
Namun LHDN mengemukakan klausa 9.1 dan 9.1.4 dalam kontrak yang menyatakan:
“Sebelum bayaran penuh dibuat, syarikat perlu mendapatkan kebenaran bertulis daripada penjual untuk melupuskan aset.”
Ini membuktikan kuasa kawalan masih di tangan penjual, maka syarikat hanya pemilik manfaat (beneficial owner), bukan pemilik sah dari segi undang-undang seperti yang diperlukan oleh Jadual Ketiga.
Akhirnya, pada 7 Mac 2025, mahkamah menolak rayuan syarikat dan mengekalkan keputusan LHDN, termasuk cukai tambahan dan penalti bagi tahun taksiran 2016 dan 2017.
Lima Pengajaran Utama Daripada Kes Ini
Pendaftaran ≠ Pemilikan Sah: Sijil pendaftaran tidak mencukupi jika kontrak menyatakan hak belum berpindah sepenuhnya.
Elaun Modal Berdasarkan Jumlah Yang Dibayar: Bayaran belum selesai tidak boleh dituntut lebih awal.
Kesilapan teknikal = Kesalahan pelaporan: Niat bukan faktor penentu. Kecuaian tetap dikenakan penalti.
Kontrak menentukan hak cukai: LHDN memberi penekanan besar terhadap kandungan perjanjian.
Ansuran perlukan pematuhan ketat: Pembelian aset secara ansuran mesti disertakan strategi cukai yang teliti.
Apa Yang Patut Dilakukan Syarikat Untuk Melindungi Diri?
Pastikan klausa kontrak menyatakan pemilikan berpindah serta-merta selepas pendaftaran;
Jika membeli secara ansuran, tuntut elaun secara berperingkat berdasarkan bayaran dibuat;
Semak semula semua MOA/MOU/pesanan pembelian dengan penglibatan awal perunding cukai;
Jika tidak pasti, mohon Private Ruling daripada LHDN sebelum membuat tuntutan;
Tubuhkan sistem pemantauan risiko cukai dalaman bagi setiap pembelian aset utama.
Bagaimana Humanology Boleh Membantu Anda Elakkan Risiko Ini?
Jika syarikat dalam kes ini mendapatkan khidmat nasihat awal daripada Bahagian Cukai Humanology, kesilapan ini boleh dielakkan. Risiko cukai bukan hanya berlaku kerana penipuan, tetapi juga kerana kekeliruan terhadap tafsiran undang-undang atau kecuaian dalam menyemak kontrak.
Pasukan kami terdiri daripada bekas pegawai kanan LHDN, peguam cukai dan akauntan bertauliah. Kami pakar dalam:
Menganalisis struktur pembelian aset secara ansuran;
Menyemak kontrak pembelian dan menasihati pindaan untuk mengelakkan risiko percukaian;
Menyediakan dokumentasi lengkap sebagai pertahanan jika diaudit;
Mengurus permohonan Private Ruling dari awal;
Membantu syarikat mengemukakan kes di SCIT dan mahkamah jika berlaku pertikaian;
Memberi latihan dalaman kepada pasukan anda dalam aspek perolehan aset, pematuhan dan pelaporan cukai.
Kesimpulan: Dalam Dunia Cukai, Salah Tafsir Boleh Jadi Kesalahan Termahal
Anda mungkin fikir, “Asalkan didaftar atas nama saya dan digunakan dalam operasi, saya boleh tuntut.” Tapi hakikatnya, cukai tidak melihat niat. Ia melihat struktur, dokumen dan pematuhan undang-undang.
Jangan biarkan satu klausa kontrak atau satu keputusan akaun menjerumuskan anda ke dalam risiko berjuta ringgit.
Humanology – bersama anda di barisan hadapan pematuhan cukai.