Tahukah anda? Jika anda terlepas surat daripada Lembaga Hasil Dalam Negeri (LHDN) atas apa-apa sebab – termasuklah kerana sedang dipenjara – anda masih boleh dianggap telah “melepaskan hak untuk membalas”. Lebih mengejutkan, walaupun anda rasa masih ada ruang untuk merayu, mahkamah boleh memutuskan bahawa segala-galanya telah “terlambat”.
Ini adalah kisah benar seorang pembayar cukai yang berada dalam penjara ketika menerima notis taksiran daripada LHDN. Beliau tidak sempat membalas kerana masih dalam tempoh 21 hari, tetapi hanya selepas tidak sampai 24 jam surat itu dikeluarkan, LHDN telah terus menghantar notis taksiran tambahan. Apabila beliau keluar penjara dan cuba merayu, beliau sudah lewat 1326 hari (lebih tiga tahun) dan permohonannya ditolak oleh mahkamah — termasuk Mahkamah Persekutuan.
Kes ini bukan sekadar isu teknikal “lewat masa”, tetapi menguji sempadan hak pembayar cukai, prinsip keadilan semula jadi, jangkaan yang sah dan prosedur yang adil.
1. Asas Undang-undang: Rayuan Ada Tempoh, Jika Lewat Hilang Hak
Menurut Seksyen 99 Akta Cukai Pendapatan 1967, jika pembayar cukai tidak bersetuju dengan taksiran atau notis cukai tambahan, mereka boleh mengemukakan borang Q dan membawa kes ke Mahkamah Khas Cukai (SCIT).
Namun, Seksyen 96(a) Akta Kuasa Kehakiman 1964 menyatakan bahawa rayuan ke Mahkamah Persekutuan memerlukan kebenaran terlebih dahulu, dan mesti melibatkan isu perundangan yang penting atau berimpak luas.
Tambahan pula, Peraturan Mahkamah 2012 (Order 53) menetapkan bahawa semakan kehakiman (Judicial Review) mesti difailkan dalam tempoh tiga bulan selepas tindakan pentadbiran berlaku.
Jika terlepas tempoh masa ini, hak untuk semakan undang-undang boleh hilang serta-merta.
Satu Surat Menyebabkan Tiga Tahun Berdiam Diri
Pada tahun 2019, Encik Zhang (nama samaran) telah dipenjarakan. Dalam tempoh itu, beliau menerima surat daripada LHDN yang memberinya 21 hari untuk membalas dan mengemukakan bukti berkaitan notis taksiran cukai tambahan.
“Bagaimana saya boleh sediakan dokumen dalam 21 hari sedangkan saya di penjara?” beliau menulis kepada peguamnya kemudian.
Yang lebih mengejutkan, sehari selepas surat itu dihantar, LHDN telah pun mengeluarkan notis cukai tambahan secara rasmi, tanpa menunggu habis tempoh 21 hari.
Encik Zhang memfailkan permohonan semakan kehakiman untuk membatalkan notis tersebut. Hujah beliau termasuk:
Tidak diberi peluang munasabah untuk membalas;
Tempoh 21 hari tidak dihormati;
Beliau berada dalam situasi luar kawalan (dipenjara);
Hak beliau kepada keadilan prosedural telah dicabuli.
Namun, selepas itu beliau mengambil masa 1326 hari (3 tahun 7 bulan 18 hari) untuk mengemukakan dokumen lengkap. Mahkamah menolak rayuan atas alasan “terlambat”.
Mahkamah Persekutuan Putuskan: Prosedur Sudah Tamat, Pertikaian Tidak Lagi Relevan
Pada 13 Mac 2025, Mahkamah Persekutuan mendengar permohonan akhir Encik Zhang. Peguamnya mengemukakan lima persoalan utama:
Adakah LHDN melanggar hak 21 hari yang diberi kepada pembayar cukai?
Jika seseorang tidak dapat membalas kerana dipenjara, adakah mereka layak diberi masa tambahan?
Adakah ketidakadilan prosedur cukup untuk membatalkan taksiran cukai?
Bolehkah semakan kehakiman dibuat tanpa terlebih dahulu memfailkan Borang Q?
Jika mekanisme rayuan (seperti SCIT) tersedia, adakah masih boleh ke mahkamah sivil?
Wakil LHDN menjawab dengan fakta:
Encik Zhang telah memfailkan Borang Q, dan kes masih dalam proses SCIT;
Tempoh 21 hari hanyalah kelonggaran pentadbiran, bukan janji undang-undang;
Tertangguh selama 1326 hari tanpa sebarang dokumen adalah tidak wajar;
Mahkamah tidak boleh dijadikan tempat perlindungan bagi mereka yang lalai;
Masa yang ditetapkan adalah untuk memastikan keadilan tidak terganggu.
Hakim Mahkamah Persekutuan sebulat suara menolak permohonan:
“Isu yang dibangkitkan tidak memenuhi keperluan Seksyen 96(a) Akta Kuasa Kehakiman. Isu ini tidak baharu, tidak penting dari segi perundangan, dan tempatnya ialah di SCIT, bukan di Mahkamah Persekutuan.”
Rayuan — ditolak. Kos mahkamah RM10,000 perlu dibayar kepada LHDN.
Encik Zhang tunduk diam. Ketika itu, beliau akhirnya sedar bahawa apa yang merugikannya bukanlah kekurangan hujah, tetapi — masa.
Beliau terlepas tempoh membalas, terlepas masa mengemukakan bukti, dan terlepas peluang mendapatkan nasihat profesional awal. Semua yang “terlepas”, menjadi kehilangan hak dalam kerangka undang-undang.
5 Pengajaran Besar untuk Pemilik Perniagaan dan Pembayar Cukai Individu
Jangan abaikan surat dari LHDN, walau di mana anda berada;
Kelonggaran pentadbiran bukan hak undang-undang — jangan bergantung padanya;
Semakan kehakiman mesti dibuat “dengan segera”, jika lambat, rayuan boleh hilang walaupun hujah kukuh;
Jangan langkau prosedur sedia ada seperti SCIT — itu boleh dianggap penyalahgunaan proses;
Kelewatan dan diam diri adalah ancaman terbesar dalam undang-undang.
Bagaimana Elak Kehilangan Hak Prosedur (Procedural Forfeiture)?
Sediakan sistem pemantauan surat-menyurat cukai, walaupun orang yang bertanggungjawab berada di luar pejabat atau ditahan;
Segera lantik peguam dan perunding cukai sebaik sahaja menerima surat daripada LHDN;
Jika mengalami halangan seperti sakit atau dipenjara, maklumkan kepada LHDN secara rasmi dan simpan bukti;
Gunakan saluran rasmi SCIT dahulu sebelum memfailkan ke mahkamah;
Gunakan bantuan profesional untuk merangka strategi tindak balas dan pengurusan dokumen yang menyeluruh.
Kami Akan Lindungi Hak Prosedur Anda Daripada Terhapus Dalam Diam
Seperti yang ditunjukkan dalam kes ini, kelewatan bertindak, walau disebabkan oleh alasan sah seperti dipenjara, boleh menyebabkan kehilangan hak undang-undang. Kes seperti ini bukan asing dalam amalan kehakiman, dan pencegahan terbaik ialah mempunyai pasukan profesional sejak awal.
Bahagian Percukaian Humanology ialah perisai anda ketika berdepan detik kritikal. Kami terdiri daripada bekas pegawai LHDN, peguam cukai, dan pakar prosedur yang mampu membantu dari segi teknikal dan strategi.
Antara yang kami sediakan:
Penilaian serta-merta terhadap notis LHDN dan tempoh rayuan;
Surat penangguhan rasmi yang dirangka secara sah;
Pengurusan Borang Q dan hujahan lengkap untuk SCIT;
Penilaian kesesuaian permohonan semakan kehakiman;
Sistem empat langkah: Notis Cukai → Tindakan Segera → Persiapan Bukti → Pelan Rayuan;
Latihan berkala kepada pasukan kewangan dan pengurusan anda mengenai hak prosedur cukai.
Kami tidak sekadar mengisi borang atau menulis surat — kami membina tembok keselamatan sistematik untuk hak undang-undang anda.
Kerana dalam dunia cukai, kesilapan prosedur = kalah automatik. Jangan biarkan itu berlaku.